Giải phẫu xương thái dương 1.0
Phiên bản cập nhật: 21-2-2007
Trong bài tổng quan này, chúng tôi trình bày giải phẫu bình thường của xương thái dương trên mặt phẳng cắt coronal và axial.
Tìm hiểu giải phẫu bằng cách cuộn qua các hình ảnh.
Xương thái dương
Tai giữa bao gồm hòm nhĩ và hang chũm.
Hang chũm là một tế bào khí lớn nằm phía trên và phía sau hòm nhĩ, thông với hòm nhĩ qua ống thông hang (aditus ad antrum).
Thượng nhĩ (epitympanum) hay còn gọi là tầng áp mái (attic) là phần trên của hòm nhĩ nằm trên màng nhĩ, chứa đầu xương búa và thân xương đe.
Màng nhĩ, xương búa, xương đe và xương bàn đạp truyền sóng âm đến đế xương bàn đạp, vốn gắn vào đáy ốc tai tại cửa sổ bầu dục.
Giải phẫu trên mặt phẳng axial
Cuộn qua các lát cắt axial từ dưới lên trên
- A = Hang chũm (Antrum)
- f = Dây thần kinh mặt
- genu = Gối thứ nhất của dây thần kinh mặt tại hạch gối (geniculate ganglion)
- IAC = Ống tai trong (internal auditory canal)
- long crus = Ngành dài của xương đe
- short crus = Ngành ngắn của xương đe
- U = Túi bầu dục (utricle) của tiền đình
Giải phẫu axial từ dưới lên trên
Ở mức thấp nhất, ta thấy dây thần kinh mặt đi xuống dưới để cuối cùng đến lỗ trâm chũm (stylomastoid foramen) (không hiển thị trong hình này).
Động mạch cảnh được thấy bên trong ống cảnh (carotid canal).
Cũng ở mức này là đỉnh của hành tĩnh mạch cảnh trong (jugular bulb).
Màng nhĩ
Cán xương búa (mũi tên vàng) được nối với màng nhĩ.
Xương bàn đạp
Đế xương bàn đạp dao động ra vào tại cửa sổ bầu dục.
Các dao động được truyền qua nội dịch đến các tế bào lông của cơ quan Corti trong ốc tai.
Ốc tai
Bên trong ốc tai, sự chuyển động của các tế bào lông chuyển đổi các dao động âm thanh thành xung thần kinh, truyền theo dây thần kinh ốc tai đến vỏ não thính giác, nơi diễn giải các xung này thành âm thanh.
Đầu xương búa được thấy nằm phía trước đầu xương đe (mũi tên vàng).
Đoạn nhĩ của dây thần kinh mặt
Trong hình ảnh này ở mức ống tai trong, đoạn nhĩ của dây thần kinh mặt được thấy nằm ngay phía trong và song song với thành của thượng nhĩ.
Đầu xương búa (mũi tên vàng) được thấy nằm phía trước đầu và mỏm ngắn của xương đe.
Hạch gối của dây thần kinh mặt
Ở mức này, ống thông hang (aditus ad antrum) được thấy rõ. Đây là đường thông nối giữa hòm nhĩ và hang chũm.
Đoạn mê đạo của dây thần kinh mặt xuất phát từ ống tai trong, chạy gần như vuông góc với trục dài của xương đá về phía trước để đến hạch gối (geniculate ganglion).
Tại hạch, dây thần kinh mặt tạo thành một vòng chữ U (gối thứ nhất của dây thần kinh mặt) để chạy ra phía sau như đoạn nhĩ dọc theo thành trong của thượng nhĩ.
Hang chũm
Ở mức này, hang chũm được thấy bao quanh bởi các tế bào khí chũm nhỏ hơn, nằm ngay bên ngoài các ống bán khuyên trên.
Ba ống bán khuyên nằm vuông góc với nhau để cảm nhận các chuyển động gia tốc và giảm tốc trong mỗi trong 3 mặt phẳng không gian.
Vị trí tĩnh của đầu được cảm nhận bởi tiền đình, nơi chứa các tế bào lông cảm nhận vị trí.
Các tư thế đầu khác nhau tạo ra các hiệu ứng trọng lực khác nhau bởi các hạt canxi carbonat nhỏ (otolith) lên các tế bào lông này.
Giải phẫu trên mặt phẳng coronal
Xương đá được định hướng theo chiều chéo từ sau-ngoài đến trước-trong.
Do đó, hầu hết các cấu trúc sẽ bị cắt theo hướng chéo trên các hình ảnh coronal.
Các hình ảnh coronal sau đây đi từ trước ra sau.
Đầu tiên ta sẽ thấy màng nhĩ cùng các xương con, tiếp theo là ốc tai, hang chũm và các ống bán khuyên.
Cuối cùng, hình ảnh sau nhất sẽ cho thấy điểm dây thần kinh mặt thoát ra khỏi xương thái dương tại lỗ trâm chũm (stylomastoid foramen).

Scutum (mũi tên vàng). Đầu xương búa (mũi tên cam) được thấy nằm phía trong so với xương đe (mũi tên xanh lá)
Scutum
Scutum (mũi tên vàng) là một gai xương nhọn được tạo thành bởi thành ngoài của hòm nhĩ và thành trên của ống tai ngoài.
Đây thường là cấu trúc xương đầu tiên bị ăn mòn do cholesteatoma, được hình thành bởi sự co kéo vào trong của màng Shrapnell (pars flaccida) của màng nhĩ vào thượng nhĩ.
Nếu sự co kéo tiếp tục sẽ dẫn đến phá hủy các xương con.
Nếu cholesteatoma lan ra phía sau qua ống thông hang vào trong bản thân xương chũm, có thể gây ăn mòn trần chũm (tegmen mastoideum), làm lộ màng cứng và ăn mòn ống bán khuyên ngoài gây điếc và chóng mặt.
Bên trái, điểm trước nhất của dây thần kinh mặt được thấy (mũi tên trắng).
Tại điểm này, dây thần kinh tạo thành vòng chữ U.
Vị trí này được gọi là genu hay geniculum và đại diện cho hạch gối (geniculate ganglion).
Xương búa được thấy nối với màng nhĩ và với xương đe.

Tái tạo coronal cho thấy rõ ràng xương đe (I) nằm ở phía sau-ngoài so với đầu xương búa (H). Trên hình axial, mỏm ngắn của xương đe được thấy chỉ về phía sau-ngoài.
Trong nhiều hình minh họa, bạn sẽ thấy xương đe kết nối vào phía trong của xương búa, nhưng điều này không chính xác.
Trên hình tái tạo coronal bên trái, có thể thấy rõ ràng rằng xương đe nằm ở phía sau-ngoài so với đầu xương búa.
Ngành dài của xương đe sau đó chạy xuống dưới-vào trong đến xương bàn đạp.
Một lát cắt coronal hơi ra phía sau hơn sẽ cho thấy dây thần kinh mặt hai lần.
Phần phía trong là đoạn thoát ra khỏi ống tai trong và chạy về phía hạch gối (mũi tên trắng phía trong).
Phần phía ngoài là đoạn chạy theo hướng ra sau, xuất phát từ vòng chữ U của gối thứ nhất.






















